Eerste warme dag van 2016 

Op veel plaatsen voor het eerst dit jaar 20 graden.

Zondag 3 april heeft de eerste officiële warme dag van dit jaar opgeleverd. Om 15:50 uur werd het op het KNMI in De Bilt 20,1 graden. De hoogste temperatuur werd vandaag gemeten in Arcen en Gilze-Rijen waar het 21,2 graden is geworden. In Gelderland, Utrecht, Noord-Brabant en Limburg werd het bijna overal tenminste 20 graden en ook in Zeeuws-Vlaanderen en Twente lukte dat. In de Achterhoek werd het in Ruurlo 20,0 graden, in Silvolde 20,1 en in Meddo 20,2 graden. Het verwachte fraaie lenteweer dit weekend viel wat tegen, zaterdag was er veel meer bewolking dan verwacht en zondag startte somber, met vooral in de oostelijke helft van het land nog wat regen.

De eerste warme dag van dit jaar is niet bijzonder vroeg. Normaal gesproken wordt het half april voor het eerst 20 graden in De Bilt. In het zuiden is dat een week of 2 eerder en in het noordwesten van het land vaak zo'n 2 weken later. De vroegste warme dag op het KNMI was 17 maart 1990. In 1983 moesten we tot 31 mei wachten op de eerste officiële warme dag. Vorig jaar viel de eerste warme dag ook in april, in het zuidoosten op 10 april en in De Bilt op 14 april. In 2014 was de eerste warme dag erg vroeg: op 9 maart in het zuidoosten en op 20 maart in De Bilt.

Op één na zachtste en zonnigste winter in de Achterhoek 

Sneeuw was een zeldzaamheid en bloemen begonnen in december al met bloeien, alweer een winter zonder winterweer

De winter van 2015/2016 was de op 1 na warmste winter sinds het begin van de metingen in 1894! De gemiddelde temperatuur kwam op het Achterhoekse KNMI station in Hupsel (Eibergen) op 5,6 graden uit. Alleen de winter van 2006/2007 was een fractie warmer met 6 graden. Normaal is het 2,7 graden gemiddeld over de hele winter. De winter was dus bijna 3 graden te warm. De grote afwezige deze winter was het sneeuwdek. Slechts 1 a 2 keer heeft er sneeuw gelegen, meer dan een paar centimeter was het niet. Alleen de winter van 2014 kreeg het voor elkaar om nog minder sneeuw te produceren. Daarna komt niet één winter sinds 1894 in de buurt. Zelfs de warmste winter ooit, 2007, had 1 dag met een dik pak sneeuw. Wel lag er af en toe ijs op het water in januari en februari. Het ijs was echter lang niet dik genoeg om op natuurijs te schaatsen. Alleen in januari lukte het lokaal op een ondergespoten baan. Verder viel er deze winter zo'n 50 mm meer neerslag dan normaal (en was daarmee nat) en was het zeer zonnig met circa 250 zonuren (normaal 184).

Zonnige februari met wat winterse speldenprikjes 

Zonnige maand verloopt toch weer te nat

Februari 2016 gaat als warme maand de boeken in. De gemiddelde temperatuur kwam op het Achterhoekse KNMI weerstation in Hupsel (Eibergen) op 3,9 graden uit tegen 2,7 graden in een normale februarimaand. De hoogst gemeten temperatuur was 12,2 graden op 21 februari. De laagste temperatuur was -5,4 graden op 17 februari. De laatste wintermaand verliep zeer nat met tenminste anderhalf keer de normale neerslagsom en was het ondanks de neerslag opvallend zonnig. De extra schrikkeldag leverde daar ook een bijdrage aan.

Ook tweede wintermaand veel zachter dan normaal 

Natte en onstuimige dagen worden afgewisseld door vleugje winter

Januari was een wisselende maand, die zacht begon en zeer zacht eindigde. In het midden van de maand was het kwakkelweer met zelfs een paar echt winterse dagen. Het was echter lang niet koud genoeg om de andere zachte dagen te compenseren. De gemiddelde temperatuur is op het Achterhoekse KNMI station in Hupsel op 3,7 graden uitgekomen. Normaal is dat 2,3 graden. De maand is dus bijna anderhalve graad te warm verlopen, ondanks de relatief koude periode in het midden van de maand. Er viel zo'n 20 millimeter meer neerslag dan normaal (75 mm), die bijna altijd als regen naar beneden kwam. De zon scheen iets langer dan normaal.

Sneeuw onderweg naar Alpenlanden en West-Europa 

Lager gelegen skigebieden in Oostenrijk kleuren wit

De koude lucht boven Noord-Europa stroomt deze week met een naar noordwest draaiende wind geleidelijk zuidwaarts en bereikt vanaf donderdag ook onze omgeving. De neerslag die er dan valt, krijgt daardoor steeds vaker een winters karakter. In ons land blijft de sneeuw misschien niet meteen liggen, maar in een groot deel van West- en Midden Europa gaat het vanaf donderdag sneeuwen. Nederland krijgt te maken met winterse buien vanaf de Noordzee. De Alpen krijgen in de loop van de week ook meer sneeuw, zodat ook de laaggelegen wintersportgebieden in Oostenrijk eindelijk een sneeuwtapijt van tenminste 10 centimeter krijgen. In het noordwesten van Oostenrijk (deelstaat Voralberg, skigebied Montafon) valt tot zondag zelfs een halve meter sneeuw. Er valt echter ook sneeuw op de aanrijroutes naar de wintersportgebieden. Ook in Zuid-Duitsland wordt een pak sneeuw van tenminste 5 centimeter sneeuw verwacht.

Overlast door ijzel in Noord-Nederland voorbij 

Langdurige ijzel bijzonder maar niet uitzonderlijk

In het weekend van 2 en 3 januari viel in Groningen de vorst in. De koude lucht won daarna verder terrein en bereikte maandag 4 januari de lijn Twente - Noordoostpolder - Texel. Ten noordoosten daarvan bleef het de hele dag vriezen en viel de neerslag als sneeuw of ijzel. Verder naar het zuiden viel regen, veel regen zelfs. Op zondag en maandag viel er in het midden en zuiden zo'n 15 tot 20 millimeter. Ook dinsdag en woensdag ijzelde het in het noorden van het land. Langdurige ijzel is in Nederland uitzonderlijk. In december 2002 en in maart 1987 kwam het ook op uitgebreide schaal tot ijzel.

Woensdag bereikte de vorstgrens de meest zuidelijke positie, toen vroor het ten noorden van de lijn Winterswijk-Arnhem-Alkmaar. Donderdag werd de vorst verdreven door een actieve storing. In Groningen sneeuwde het enige tijd maar ook daar waren vrijdag 8 januari de gladheidsproblemen voorbij. De eerste week van januari eindigde zo in Eelde met gemiddeld -0,5 graden op de 26e plaats van koudste eerste januariweken sinds 1906, terwijl in De Bilt het juist de 33e plaats in de rij van zachtste eerste januariweken was.

2015: warm, nat en zonnig 

Elke maand in 2015 was zonniger dan normaal

Het jaar 2015 gaat de klimaatboeken in als warm, nat en zeer zonnig. De winter was zacht, vrij nat en zonnig. De lente was juist vrij koel, maar wel droog en wel zeer zonnig. De zomer en de herfst waren weer warm, nat en zonnig. De gemiddelde jaartemperatuur is op 10,5 graden uitgekomen tegen 9,7 graden normaal. Daarmee was het jaar bijna 1 graad warmer dan normaal (1981-2010). Sinds het begin van de zonmetingen in het oosten van het land in 1949 was er maar 1 jaar zonniger. De zon scheen in 2015 maar liefst 1855 uur, alleen 2003 was zonniger met 2043 uur zon op het KNMI-station in Hupsel. Normaal schijnt de zon 1562 uur, een positieve afwijking van bijna 300 uur zon!

Gemiddeld viel er in de Achterhoek in 2015 ruim 900 mm neerslag, normaal is dat tussen 800 en 850 mm. De neerslaghoeveelheden liepen uiteen van 791 mm in Silvolde tot 1017 mm in Zelhem en 1019 mm in Rekken. Opmerkelijk was dat het jaar tot juli zeer droog verliep met een enorm neerslagtekort. Daarna viel de zomer compleet in het water en ook de herfst was nat, waardoor het jaar als geheel uiteindelijk qua neerslag zelfs nat werd. In Ruurlosebroek viel 995 mm, 978 mm in Henxel, 955 mm in Winterswijk, 933 mm in Borculo, 928 mm in Meddo en 860 mm in Hupsel. Het was dus bijna overal een vrij nat jaar. In een aantal buurtschappen rondom Winterswijk viel minder dan 850 mm wat daar een vrij normale hoeveelheid is. Normaal gesproken is het zuiden van de Achterhoek (het gebied rond Gendringen) het droogste, met ruim 750 mm en valt de meeste neerslag langs de IJssel (ruim 850 mm) en langs de Duitse grens bij Winterswijk (tot 900 mm).

December schrijft geschiedenis 

Niet eerder was er een maand met een positieve afwijking van meer dan 6 graden

Met 9,2 graden gemiddeld op het KNMI station in Hupsel tegen 3,0 graden normaal (1981 t/m 2010) was de maand 6,2 graden warmer dan normaal. Nog nooit heeft een maand zo’n grote afwijking naar boven gehad als december 2015. Met name de periode 10 t/m 31 december waren nog nooit zo warm als dit jaar. Het vorige decemberrecord stond op naam van 1934 met 7,0 graden in de Achterhoek (Winterswijk), dat record is dus met 2,2 graden verbroken. Ter vergelijking: de warmste maart was 8,3 graden gemiddeld in 1991. De maximumtemperatuur was gemiddeld over de maand zelfs 11,5 graden in december tegen 5,3 graden normaal in december. Het vorige record uit 1934 was 9,0 graden. 

De maand was na de kletsnatte november droog, met slechts zo'n 40 mm tegen 80 mm normaal. December is gemiddeld gezien zelfs de natste maand van het jaar, maar dat geldt dus niet voor 2015.

Misschien een beetje vergeten tussen alle warmterecords, is dat december 2015 zeer zonnig was. De maand staat in de Achterhoek zelfs op een nummer 2 in de top 10 zonnigste decembermaanden, met ongeveer 78 uur zon tegen 45 uur zon normaal.  Op nummer 1 staat 2008 met 80,5 uur zon.

De winter komt (of toch niet) 

Winterliefhebbers in de ban van virtuele winterkou

Door aanvoer van lucht vanuit het zuidwesten ligt de temperatuur inmiddels al zo'n twee maanden ver boven normaal in grote delen van Europa. December wordt recordwarm met een maandgemiddelde dat normaal is voor april. Hogedrukgebieden boven het zuiden van Europa zorgen ervoor dat het daar droog en zacht is. In de Alpen ligt nauwelijks sneeuw. Een noordelijke straalstroom levert een komen en gaan op van lagedrukgebieden met soms veel regen boven de Britse Eilanden en Scandinavië. En dankzij de aanhoudend hoge temperaturen vertoont de natuur kenmerken die normaal zijn voor maart of april.

De afgelopen dagen beginnen op de weerkaarten ver vooruit (5 tot 10 dagen) veranderingen in het patroon zichtbaar te worden. Boven het noordwesten van Rusland bouwt zich in de laatste dagen van december een krachtig hogedrukgebied op, terwijl de luchtdruk laag blijft boven de Atlantische Oceaan. Koude lucht komt langzaam naderbij vanuit Rusland, maar het kost dagen voordat we daar ook in Nederland wat van gaan merken. Ook in Rusland was het deze maand nog bijzonder zacht. Tel daarbij op dat het aantal 'koude oplossingen' in de verschillende weermodellen nog altijd niet de overhand heeft, dan mag het duidelijk zijn dat Koning Winter voorlopig nog niet regeert in Nederland, ook al wil bijvoorbeeld Noodweer Benelux ons anders doen geloven. Wel gaat de temperatuur vanaf de jaarwisseling dalen naar meer normale waarden voor deze tijd van het jaar: overdag is het dan een graad of 6.

December 2015 schrijft nu al geschiedenis 

Aantal dagen warmer dan 10 graden nu al record hoog

De tweede decade van december is extreem warm verlopen. De gemiddelde temperatuur is tussen 11 en 20 december op het Achterhoekse weerstation van het KNMI in Hupsel (bij Eibergen) op 9,2 graden uitgekomen. Dit is maar liefst een graad warmer dan het oude record dat dateert uit 1956. Normaal is het over deze periode 2,7 graden. Een afwijking van 6,5 graden is zeer uitzonderlijk. De gemiddelde temperatuur is dan ook normaal voor half april.

De natuur is van slag door het warme weer, met veel knoppen die op springen staan en bloemen die bloeien. Ook worden kuikentjes en lammetjes geboren, normaal gebeurd dit niet voor februari/maart. Het gras in de weilanden is ook nog steeds groen, in Meddo laten boeren hun koeien zelfs nog in de wei grazen. Een beeld wat je niet vaak tegenkomt net voor de Kerst.